Guru Stotram गुरु स्तोत्रम् Akhanda Mandalakaram Full Meaning of 15 Verse in Nepali

Guru Stotram -Akhanda Mandalakaram Meaning Nepal
Guru Stotram गुरु स्तोत्रम्

॥ गुरु स्तोत्रम् अर्थ

अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् । तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ १ ॥

अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् अर्थ:-

For More Video Visit Us on YouTube Channel

अणु देखि लिएर ब्रह्मांड सम्मसबै गोलाकार रूपमा अर्थात मण्डलाकार  आकार लिएर रहेको पाइन्छ । यही मण्डलकार विश्व ब्रह्माण्डमा रहेका चर अर्थात गतिशील तथा अचार अर्थात गतिहिन सम्पूर्ण जगतमा परमात्मा अखण्ड रुपमा व्याप्त हुनुभएको छ । र त्यही अखण्ड रूपमा व्याप्त भएको परमात्मा पदलाई दर्शन गराइदिने हुने त्यस्तो गुरुदेवलाई प्रणाम गर्दछु।

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया । चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ २ ॥

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया अर्थ:-

सबै मानिसहरु आँखा खोलेरै हिँडेको देख्दा हामीलाई सबै दृष्टियुक्त प्रतीति हुन्छ । सबै मानिसहरु गाँस बास कपास खोजि रहन्छन् । तथा आफ्नो विचार बुद्धि तर्क भावना कल्पना सपना आदि मानसिक व्यस्ततामा पुरै जीवन व्यतित गर्छन् । यसरी शारीरिक आवश्यकता तथा मानसिक विलासिता अस्तव्यस्त भएको मानिस  सर्वव्यापक परमात्मालाई  देख्न सक्दैन, साक्षात्कार गर्न सक्दैन । यसरी परमात्माको सम्बन्धमा बिल्कुलै अज्ञात बेखबर छन् ।  उनीहरु आँखा भएर पनि परमात्मालाई साक्षात्कार गर्न नसक्ने भएको कारण  यस अर्थमा  सबै अन्धो भएका छन् ।

अतः यस्तो अवस्थामा परमात्माको दर्शन गर्न प्रज्ञा चक्षु जागृत गराई दिनु हुन्छ अर्थात् प्रज्ञा चक्षु उन्मीलित गराइदिन हुन्छ । त्यसपछि  मानिसहरु भौतिक भोग विलासको सीमित दायरा  भित्रको जिन्दगीबाट अध्यात्मको अनन्त यात्रा तिर साधक साधिका शिष्य  दिको रुपमा अघि बढ्छन् । 

अतः अज्ञानको अन्धकारमाअन्धो झैँ भएको मानिसहरूलाई  ज्ञान ज्योतिको गाजल लगाएर प्रज्ञा चक्षु जागृत गराई दिनु हुने  त्यस्तो गुरुलाई प्रणाम गर्दछु ।

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः । गुरुरेव परं ब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ३ ॥

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः अर्थ:-

सम्पूर्ण सृष्टिको रचयिता को रुपमा गुरु नै  ब्रह्म हुनुहुन्छ । सम्पूर्ण सृष्टिको पालनकर्ता को रुपमा गुरु नै भगवान  श्री विष्णु रूप हुनुहुन्छ । सम्पूर्ण सृष्टिलाई विलय कर्ताको रुपमा  गुरु नै भगवान श्री महेश्वर रूप हुनुहुन्छ । भगवानको त्रिमूर्ति स्वरूप ब्रह्मा विष्णु र महेश्वर पनि जसबाट प्रादुर्भाव हुनुभएको छ, त्यही परब्रह्म  स्वरूप  गुरु नै हुनुहुन्छ । त्यस्ता गुरुदेवलाई प्रणाम गर्दछु ।   यहाँ परब्रह्म परमात्मालाई नै गुरूको रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ। 

स्थावरं जङ्गमं व्याप्तं यत्किञ्चित्सचराचरम् । तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ४ ॥

स्थावरं जङ्गमं व्याप्तं यत्किञ्चित्सचराचरम् अर्थ:-

सम्पूर्ण स्थिर तथा गतिशील अस्तित्वमा रहेका आफ्नो स्वच्छिक इच्छाले गतिशील हुन सक्ने तथा नसक्ने  जे जति पनि जगत छन्, ती सम्पूर्ण जगतमा व्याप्त हुनुभएको परमात्मा पदलाई जसले दर्शन गराई दिनुहुन्छ त्यस्तो गुरुलाई प्रणाम गर्दछु  

सृष्टिमा निर्जीव वस्तु पनि  गतिशील तथा गतिहीन दुई वर्गमा प्रस्तुत गरिएको छ हिमालय, पहाड, पर्वत, सम्पूर्ण भूखण्ड आकाश आदिनिर्जिब अस्तित्व जो तुलनात्मकरुपमा गतिहिन स्थिर अन्तर्गत पर्दछन् जसलाई उल्लेखित श्लोकमा स्थावर भनेर सम्बोधन गरिएको छ ।  नदी वायु प्रकाश आदि निर्जिव भएर पनि गतिशील कुराहरुलाई  जङ्गम भनेर सम्बोधन गरिएको छ ।  स्वेच्छिक रूपमा गतिशील हुन सक्ने जीव तथा वनस्पति जगत जगतलाई  ‘चर’ तथा  स्वेच्छिक रुपमा गतिशील हुन नसक्ने जीव तथा वनस्पति जगत जगतलाई  ‘अचर’ शब्दले सम्बोधित गरिएको छ । 

अतः स्थावर तथा जङ्गम पञ्चमहाभूतमा आधारीत दुई वर्गमा निर्जीव अस्तित्व छन्  उक्त निर्जीव अस्तित्व अनि भित्र रहने चर तथा अचर सम्पूर्ण जीव तथा वनस्पति जगत जे जति पनि छन्  सबैमा व्याप्त हुनुभएको परमात्माको दर्शन गराई दिनु हुने त्यस्तो गुरुदेवलाई प्रणाम गर्दछु । 

चिन्मयं व्यापि यत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ५ ॥

चिन्मयं व्यापि यत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् अर्थ:-

 स्वेच्छिक रूपमा गतिशील हुने जीव तथा वनस्पति जगत जगतलाई  ‘चर’ तथा  स्वेच्छिक रुपमा गतिशील हुन नसक्ने जीव तथा वनस्पति जगत जगतलाई  ‘अचर’ शब्दले सम्बोधित गरिएको छ त्रैलोक्यम् यहाँ साधनात्मक दृष्टिकोणबाट हेर्दा  भूः, भुवः एवं स्वः तीनै लोक जसलाई सतही रुपमा जागरण स्वप्न तथा सुषुप्ति अवस्थाकोरूपमा पनि मान्न सकिन्छ । पौराणिक ग्रन्थहरूमा  स्वर्गलोक  मर्त्यलोक  र पाताल लोक को रुपमा व्याख्या पनि पाइन्छ । 

अतः  अस्तित्वगत सम्पूर्ण चर तथा अचर जगतको भूः, भुवः एवं स्वः तीनै लोकमा जे जति पनि छन्, ति सबैमा  चैतन्य रुपमा व्याप्त व्याप्त हुनुभएको परमात्मा पदलाई जसले दर्शन गराई दिनुहुन्छ, त्यस्तो गुरुलाई प्रणाम गर्दछु

सर्वश्रुतिशिरोरत्न विराजितपदाम्बुजः । वेदान्तम्बुज सूर्यो य: तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ६ ॥

सर्वश्रुतिशिरोरत्न विराजितपदाम्बुजः अर्थ:-

वेद उपनिषद् आदि शास्त्रहरुलाई श्रुति भनिन्छ । र ती  सम्पूर्ण श्रुतिहरुको सर्वोच्च शिखर सार स्वरूपलाई आलङ्कारिक भाषामा सर्वोच्च शिरमुकुट रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ । जो सम्पूर्ण सश्रुतिहरुको  शिरमुकुट हो,  त्यही शिरमुकुट  गुरुको चरणकमलमा विराजित भएका छन् । वेदको चरम सिद्धान्तलाई वेदान्त भनिन्छ ब्रह्मविद्या भनिन्छ । उक्त वेदान्तलाई गुरु नै व्याख्या विस्तार गर्नुहुन्छ ।

यहाँ वेदान्तलाई आलङ्कारिक भाषामा कमल पुष्पको कोपिलाको प्रस्तुत गरिएको छ । गुरुलाई पनि आलङ्कारिक भाषामा सूर्यको रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ । जसरी सूर्यको ऊर्जाको सौर्य ऊर्जा पाएर कमल पुष्प पुष्पित पल्लवित हुनेगर्दछ। जसरी सूर्य  सौर्य ऊर्जाको पुञ्ज हुनुहुन्छ, त्यसैगरी  गुरु ईश्वरीय विभूति एवं चैत्यन्य पुञ्ज हुनुहुन्छ । 

गुरु आफ्नो शिष्यको  कल्याणको लागि  श्रद्धाभक्तिआदिको दिव्य तेज एवं ज्ञानकाे प्रखरता प्रदान गर्नुहुन्छ अनि साथै शिष्यको पथ प्रदर्शक भएर ध्यानको पूर्णता निर्विकल्प समाधि सम्म पुग्नको लागि या भनौं वेदान्त साक्षात्कार गराईदिन ज्ञानको ज्योति प्रदान गर्नुहुन्छ । यसरी शिष्यको लागि अत्यावश्यक श्रद्धाभक्ति आदिको दिव्य दिव्य तेजोमय ऊर्जा प्रदान गरेर वेदान्तलाई शिष्यको हृदयमा पुष्पित पल्लवित  गराउनु हुन्छ । अर्थात् हर साधक साधिका शिष्य आदीको हृदयमा  वेदान्तकमल रूपी पुष्पलाई पुष्पित पल्लवित गराउनु हुन्छ । 

अतः सम्पूर्ण श्रुतिहरुको सर्वोच्च शिखर सार स्वरूप सर्वोच्च शिरमुकुट नै गुरूको चरण कमलमा  विराजित भएका छन् अर्थात सम्पूर्ण वेद उपनिषद् आदि को सार गुरु चरण कमलमा अवस्थित छन् जसले हर साधक-साधिका शिष्य आदीको हृदयमा  वेदान्तकमल रूपी पुष्पलाई पुष्पित पल्लवित गराउनु हुन्छ ,त्यस्तो गुरुलाई प्रणाम गर्दछु

चैतन्यः शाश्वतः शान्तो व्योमातीतो निरञ्जनः । बिन्दुनादकलातीत: तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ७ ॥

चैतन्यः शाश्वतः शान्तो व्योमातीतो निरञ्जनः अर्थ:-

अनादि काल देखि अनन्त सम्म एवं सृष्टि देखि प्रलय पर्यन्त रहिरहने जो कहिल्यै नाश हुँदैन त्यसैलाई शाश्वत भनिन्छ । प्रकृतिको मुल स्वभाव सत्व रज तथा तम हुन्छ यही त्रिगुणात्मक प्रकृतिको स्वभावलाई माया भनिन्छ । उक्त प्रकृतिको गुणदोष आदि  प्रभाव रहित मायातित अवस्थालाई निरञ्जन भनिन्छ ।

आकाश जो  सम्पूर्ण सृष्टिलाई समेटेर बसेको छ, जसको विराटता एवं अनन्तताको व्याख्या गर्न सकिँदैन, त्यस्तो आकाश भन्दा पनि अतित को अवस्थालाई व्योमातीत अवस्था भनिन्छ ।  सम्पुर्ण सृष्टि जगतलाई मायाको त्रिगुणात्मक प्रभावबाट गतिशील गर्ने कारक तत्व हुनुहुन्छ तर स्वयं स्थिर रहनुहुन्छ अवस्थालाई शान्त अवस्था भनिन्छ। मायाकाे त्रिगुणात्मक मूलभूत  प्रकृति अर्थात सत्व रज तथा तमको शक्तिको मूलभूत गुणलाई विन्दु भनिन्छ  । सृष्टि प्रकट हुनुभन्दा पहिलेको अवस्थालाई नाद भनिन्छ ।  प्रकट भएको सृष्टि र यसमा भईरहने निरन्तर  परिबर्तनशिलतालाई  कला भनिन्छ ।  

अतः गुरु सदासर्वदा अविनाशी शाश्वत हुनुहुन्छ   गुरु सम्पुर्ण जगतको कारकतत्व भएर पनि शान्त हुनुहुन्छ । गुरु जसको विराटता एवं अनन्तताको व्याख्या गर्न सकिँदैन, त्यस्तो व्योमातीत हुनुहुन्छ गुरु प्रकृतिको गुणदोष आदि  प्रभाव रहित मायातित त्यस्तो निरञ्जन हुनुहुन्छ एवं विन्दु, नाद र  कला अतित  हुनुहुन्छ त्यस्तो चैतन्य स्वरूप गुरुलाई प्रणाम गर्दछु 

ज्ञानशक्तिसमारूढः तत्त्वमालाविभूषितः । भुक्तिमुक्तिप्रदाता च तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ८ ॥

ज्ञानशक्तिसमारूढः तत्त्वमालाविभूषितः अर्थ:-

ज्ञानशक्तिसमारूढः अर्थ:-

यहाँ ज्ञान शक्ति भन्नाले बोधशक्तिलाई सम्बोधन गरिएको छ । जसको कारणले गर्दा सबै कुरा जानिन्छ, त्यसैलाई यहाँ ज्ञान शक्तिको रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ । सटिक भाषामा भन्नुपर्दा अन्तरद्रष्टालाई नै ज्ञान शक्तिको रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ। सबै कुरालाई जसले बोध गर्छ जसले ज्ञात गर्छ त्यही बीजस्वरूपलाई ज्ञान शक्ति भनिन्छ  । त्यसैलाई पतंजलि योग दर्शनमा तत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजम् भनिएको छ। अतः यहि ज्ञान शक्तिमा गुरु आरूढ हुनुहुन्छ ।  समय काल परिस्थिति अनुसार  जुनसुकै मनुष्य शरीरमा धारण गर्नु भएपनि आखिरीमा ज्ञान शक्तिमा आरूढ भएर नै गुरु अवतरित हुन्छ । अर्थात् ज्ञान शक्तिको माध्यमबाट माध्यमबाट प्रकट हुनुहुन्छ । 

तत्त्वमालाविभूषितः अर्थ:-

परम सत्यलाई यहाँ तत्वको रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ, वेदमा जसलाई तत्वमसी भनिएको छ । जसलाई परम तत्व  एवं परम सत्य  शब्द द्वारा पनि सम्बोधन गरिन्छ । यहाँ  गुरुले सत्यलाई धारण गर्नुभएको छ भन्ने अर्थमा,  गुरु तत्व मालाद्वारा विभूषित हुनुहुन्छ भनिएको छ  । 

भुक्तिमुक्तिप्रदाता च अर्थ: :-

सम्पूर्ण सृष्टिको अन्तिम कारक स्वरुप चैतन्य नै हुनुहुन्छ, त्यसकारण सम्पूर्ण सृष्टिमा निहित जे जति भोग्य कुराहरु छन् त्यसको प्रदाता उही    चैतन्य हुनुहुन्छ । भोग्य पदार्थ भोग्न को लागि पनि ज्ञान शक्ति चाहिन्छ  । अतः भोग्य कुराहरु  तथा भोग गर्ने शक्ति पनि  उही परब्रह्म द्वारा दिइने भएको कारण भुक्ति प्रदाता हुनुहुन्छ । उही परब्रह्म ज्ञान शक्तिको माध्यमबाट  दुःख, दरिद्र,अज्ञानता  आदि सम्पूर्ण  सांसारीक कुराहरुबाट मुक्ति प्रदान गर्नुहुन्छ अतः मुक्ति प्रदाता पनि हुनुहुन्छ 

अतःज्ञान शक्तिमा आरूढ एवं तत्व माला द्वारा विभूषित हुनुभएको जो भुक्ति मुक्ति प्रदाता हुनुहुन्छ त्यस्तो गुरुलाई प्रणाम गर्दछु । 

गर्नसक्ने क्षमता मनुष्य शरीर भित्र ज्ञान शक्तिको रुपमा आरूढ भएर अनेकौं रहस्यमयी तत्वको पुष्पमाला द्वारा विभूषित हुनुभएको र जीवआत्मालाई भुक्ति तथा मुक्ति प्रदान गर्न हुने त्यस्तो ज्ञान शक्ति स्वरूप गुरुदेवलाई प्रणाम गर्दछु 

अनेकजन्मसम्प्राप्त कर्मबन्धविदाहिने । आत्मज्ञानप्रदानेन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ९ ॥

अनेकजन्मसम्प्राप्त कर्मबन्धविदाहिने अर्थ:-

अनेकौं जन्ममा गरिएको कर्मबाट प्राप्त भएको संस्कार रुपी कर्म बन्धनलाई जलाएर भष्मीभुत गराउनुहुने तथा आत्मज्ञान प्राप्तका लागि अग्नि स्वरुप अभिप्षा प्रदान गर्नुहुने त्यस्ता अग्नि स्वरूप गुरुदेवलाई प्रणाम गर्दछु

शोषणं भवसिन्धोश्च ज्ञापनं सारसम्पदः । गुरोः पादोदकं सम्यक् तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ १० ॥

शोषणं भवसिन्धोश्च ज्ञापनं सारसम्पदः अर्थ:-

संसार रुपी सागर -भव सिन्धुलाई सुकाएर सम्पूर्ण सन्सार तथा विश्व ब्रह्माण्डको सारलाई ज्ञापन गराइदिनु हुन्छ, जुन चाहिँ सम्यक गुरु पूजन पश्चातको चरणामृत बाट प्राप्त हुन्छ, त्यस्तो सम्पूर्ण संसारको सार स्वरूप गुरुलाई प्रणाम गर्दछु

न गुरोरधिकं तत्त्वं न गुरोरधिकं तपः । तत्त्वज्ञानात् परं नास्ति तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ११ ॥

न गुरोरधिकं तत्त्वं न गुरोरधिकं तपः अर्थ:-

गुरु नै परम तत्व स्वरुप परम सत्य, परमात्मा हुनुहुन्छ त्यो भन्दा माथि कुनै तत्व नै छैन , शिष्य को लागी गुरु नै सबैभन्दा उच्चतम, उत्कृष्ट, श्रेष्ठतम् तपः हुन्छ । जसमा गुरु आज्ञाको सर्वोपरी रुपमा पालन गर्नु, गुरुदेवले दिनुभएको साधनालाई पूर्णताको साथ सम्पन्न गर्नु, गुरु सेवा गर्नु,गुरुदेवले दिनुभएको कामलाई पूर्णताको साथ सम्पन्न गर्नु नै तपः हुनजान्छ । यो भन्दा माथिको तप: शिष्यको लागि अरु केही हुँदैन । परब्रह्म स्वरुप, परम सत्य स्वरुप परम तत्वको ज्ञान भन्दा माथि केही पनि छैन । त्यस्ता परब्रह्म,परम सत्य स्वरुप,  परम तत्व स्वरुप, गुरुदेवलाई प्रणाम गर्दछु ।

मन्नाथः श्रीजगन्नाथः मद्गुरुः श्रीजगद्गुरुः । मदात्मा सर्वभूतात्मा तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ १२ ॥

मन्नाथः श्रीजगन्नाथः मद्गुरुः श्रीजगद्गुरुः अर्थ:-

मेरो नाथ तथा सम्पूर्ण जगतको नाथ, मेरो गुरु तथा सम्पूर्ण जगतको गुरु जगतगुरु, मेरो आत्मा तथा सम्पूर्ण अस्तित्वको आत्मा हुनुहुन्छ । त्यस्ता सर्वभूतात्मा, जगद्गुरु एवं जगन्नाथ स्वरूप गुरुलाई प्रणाम गर्दछु ।

सम्पूर्ण मनुष्य को मनको नाथ तथा सम्पूर्ण जगतको नाथ मेरो गुरु तथा सम्पूर्ण जगतको गुरु जगतगुरु , मेरो आत्मा तथा सम्पूर्ण अस्तित्वको आत्मा हुनुहुन्छ त्यस्ता सर्वनाथ तथा सर्वात्मा परमात्मा स्वरूप गुरुलाई प्रणाम गर्दछु 

गुरुरादिरनादिश्च गुरुः परमदैवतम् । गुरोः परतरं नास्ति तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ १३ ॥

गुरुरादिरनादिश्च गुरुः परमदैवतम् अर्थ:-

आदि अनादि कालदेखि नै  गुरु परब्रह्म परमदेव हुनुहुन्छ  र गुरु भन्दा पर केही पनि छैन, त्यस्ता आदि, अनादि, अनन्त, परब्रह्म स्वरूप गुरुलाई प्रणाम गर्दछु ।

ब्रह्मानन्दं परमसुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिं । द्वन्द्वातीतं गगनसदृशं तत्त्वमस्यादिलक्ष्यम् ॥ १४ ॥

ब्रह्मानन्दं परमसुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिं अर्थ:-

आनन्दको चरम शीखर -ब्रह्म आनन्द तथा परम सुख प्रदाता हुनुहुन्छ, जो केवल ज्ञान स्वरुप हुनुहुन्छ। गुरु जो आकास जस्तै विराट तथा अनन्त सम्पूर्ण द्वन्दबाट अतित हुनुहुन्छ । गुरु जो परम तत्त्व, पराविद्या, ब्रह्मविद्या आदि परम ज्ञान, परम सत्यमा शिष्यहरुलाई लक्षित गराउनुहुन्छ, ।

एकं नित्यं विमलमचलं सर्वधीसाक्षिभूतं । भावातीतं त्रिगुणरहितं सद्गुरुं तं नमामि ॥ १५ ॥

एकं नित्यं विमलमचलं सर्वधीसाक्षिभूतं अर्थ:-

गुरु जो सदा सर्वदा, मल रहित, अचल र सम्पूर्ण विचार बुद्धि तर्क आदिको साक्षी तथा भावातीत हुनुहुन्छ । गुरु जो त्रिगुणात्मक प्रकृतिको गुणबाट अतित, एक अद्वैत चैतन्य स्वरूप हुनुहुन्छ त्यस्तो सद्गुरुलाई प्रणाम गर्दछु । 

त्वमेव माता च पिता त्वमेव, त्वमेव बन्धुश्च सखा त्वमेव ।

त्वमेव माता च पिता त्वमेव अर्थ:-

गुरु नै मेरो आध्यात्मिक जीवनको जन्मदात्री तथा सम्पूर्ण जगतको माता-जगन्माता हुनुहुन्छ जो महाकाली स्वरुपमा शक्ति, सामर्थ्य, विजय, सुरक्षा साहस प्रदान गर्नुहुन्छ, 

महालक्ष्मी स्वरुपमा कृति, सफलता तथा परिपूर्ण जीवनको लागि  गतिशील गराउनुहुन्छ,  एवं  सरस्वती स्वरुपमा वात्सल्य बुद्धि विद्या आदि प्रदान गरी जीवनको सम्पूर्ण अज्ञान,अन्धकार,जड़ता आदी समाप्त गरी समाप्त गरि ब्रह्मविद्या प्रदान गर्नहुन्छ । अतः समग्रमा भन्नुपर्दा दस महाविद्या स्वरुपमा गुरु नै मेरो जगन्माता   हुनुहुन्छ ।

त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव, त्वमेव सर्वं मम देवदेव ॥ १६॥

त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव अर्थ:-

आध्यात्मिक पुरुषार्थ र प्रेरणाको अटल  हिमालय समान सौर्य, साहस, श्रद्धा र धैर्यको धरोहर हुनुहुन्छ, जो सूर्य समान तेज, ज्योतिर्मय ज्ञान शक्ति प्रदान गर्नुहुन्छ  तथा पालन कर्ताको रुपमा मूलभूत जीवन शक्ति एवं भुक्ति मुक्ति प्रदान गर्नुहुन्छ जो परम पिता, परब्रह्म गुरु नै हुनुहुन्छ । 

पराविद्या, ब्रह्मविद्या, एवं सम्पूर्ण विद्या तथा श्रद्धा, भक्ति, साधनाचतुष्टय आदि आध्यात्मिक द्रव्य प्रदान गर्नुहुन्छ जो परम विद्या, परम द्रव्य स्वरुप परब्रह्म गुरु नै हुनुहुन्छ । अतः मेरो जीवन  तथा सम्पूर्ण जगतमा जे जति छन् गुरु नै गुरु छन्, गुरुदेव नै मेरो देवता एवं दाता हुन्छ । 

You may Also Like: Guru Bhakti Secrets Nikhil Mahapuraan By Ravi Upadhyaya

Nikhil Niranjan Pradip

Nikhil Niranjan Pradip

ऋषि वही ब्रह्मज्ञान सिवाय और कुछ लिखता ही नहीं गुरु वही ब्रह्मचैतन्य सिवाय और कुछ दिखाता ही नहीं प्रेम वहीं जहां प्रीतम के सिवाय और कुछ दिखता नहीं भक्ति वहीं जहां भगवान सिवाय और कुछ दिखता नहीं .....साधक सच्ची वही... लक्ष्य जिसकी सर्वज्ञ चैतन्य सिवाय कुछ भी नहीं... जय गुरुदेव...! जय गुरुदेव...!! जय गुरुदेव...!!!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *